88m – TTO – Bánh chưng đen là món ăn truyền thống của người Tày ở Hà Giang. Lên Bản Tùy ở Hà Giang những ngày Tết sẽ thấy trên bàn thờ gia tiên của những gia đình người Tày luôn có loại bánh chưng này với lớp gạo nếp màu đen bóng. – 88mbet.website
Bà Dung (bên phải) cùng nhân viên gói bánh chưng đen
Vừa vớt mẻ bánh mới luộc từ đêm qua, bà Nguyễn Thị Dung (thôn Bản Tùy, xã Ngọc Đường, thành phố Hà Giang, tỉnh Hà Giang) cho biết mấy ngày cận Tết là lúc làm bánh chưng đen cả ngày cả đêm vẫn không kịp:
“Vào dịp Tết Nguyên đán, tôi chỉ nhận hàng từ mùng 10 đến 20 tháng chạp. Làm suốt đêm cũng không kịp hàng. Đêm 29 vẫn gói bánh. Trưa 30 Tết vẫn còn giao hàng. Nếu ngày thường một tháng gói gần 18.000 bánh thì trong ba ngày sát Tết nhà tôi đã gói gần 20.000 bánh”.
Công phu nếp tiêu đậu thịt
Bà Dung tự hào bảo bánh chưng đen là loại bánh truyền thống chỉ có ở người Tày, được truyền từ đời này qua đời khác. Bánh chưng đen chính là bánh chưng gù, không gói vuông mà lưng bánh hơi gù lên như chiếc lưng đeo gùi của những người phụ nữ vùng cao. Bánh có màu đen nhánh, đen bóng, thơm, hạt nếp rất dền, không bị nhớt, không bị chảy nước.
Để làm ra được chiếc bánh chưng gù thơm ngon số 1 Hà Giang, bà Dung bảo gạo để gói bánh phải là gạo nếp cái hoa vàng trồng trên đồi, hạt to thì bánh mới dẻo hơn, ngon hơn. Gạo vo một lần rồi để cho khô chứ không ngâm. Thịt để gói bánh phải là thịt lợn đen nuôi trong bản làng. Và bí quyết còn ở quy trình ướp gia vị.
Bà Dung nói: “Hạt tiêu là gia vị quan trọng nhất. Mở cái bánh ra phải có mùi thơm ấm thơm nồng của tiêu. Tôi không mua hạt tiêu xay sẵn ngoài chợ mà tự làm. Hạt tiêu đãi sạch sẽ, phơi, rang nghe nổ tanh tách, tay đảo thấy nhẹ mới xay cho mịn. Gia vị phải ướp quen tay, không mặn, không nhạt. Đậu xanh loại hạt nhỏ được đồ chín, mỗi mẻ 6kg rồi mới ướp gia vị và quạt cho khô…”.
Bí quyết tạo màu từ than xoan muối
Một trong những khâu quan trọng nhất là tạo màu. Màu đen của bánh chưng gù người Tày được tạo ra từ cây xoan muối, cây rơm nếp, cây núc nác, cây vừng đốt ra than rồi nghiền thành bột. Nhưng chỉ có loại củi xoan muối mới cho ra màu đen yle="Ci củi xoan muố, rav">V�, phcho khan rỻ� ph�vóịt g�b nh�hquyẻ� pl�v">�.�p:
“L� loại cời n�n, khôvó�v">�ợ mng đ�ng ghe n�ki xanắe="Cg gkhicó gia �ừng đỻ� mng ghe nồ �yvà ql��gạo th�”ng. ̵g, bà Duvp>V�ng đỻ thấhu xa�i củi xoan mu�vp>V�ng nơn. �p ra thông �bánhaẫn c�ng ďhan �ccho n� Chúng v�nhau��y nư�ang, bà Dugi phẁn �retcp: “Ci củi xoan mu�x mupang, �ợc ęồ �yv�p r�nhu x��t. đ�khicng v�nh thẻ� �yvng ďhnh phả th�ho n� Chú�y nướg. Nẋt đ�l khÙt tro�t ��ng ��t sồ �yvtn bàn thà�t âm. thà�t to thng �l loạ">Kh��bàn thà�o mà�p h�!�u.đìn� Chúnha�ng vû� c�u��y nư�han rồ� c�ốt,��t ģhcho kh�i mới cng v�m �yv�i nghi�âm.ađen cỻ� cây xoan muời khày v�t.ađen chơip r�ho m�”.�p: Bp>M�en cỻ� cây xoan muời �hng�n�khican t�bên phới �p��y nư�hù l�h, tay đ�nh bủa m�nh t�tû� c�c�ng v�na thô�i h�à g�.��n T�n��i c10 đ�khicng vái h�à g�en b�àu �, d� vùh, tmo biết �hà�o ái h�à gᑿt vết �n ra màu đto th�i m�10 �h�y tiày �u.�p: Hi h�à g�sau�khicnhi lum ra mên ph�sa và�t �yãi sạch sh�i mố, ravg v�gg nơLá doCông phảh trấp ��i báni mơip �ợi s�, lau�khô,ày �t�nh v�g nhÛi c�p ��i �m,�khic�� g�l trên bánh m�10 Ĺp�ng. Nếu ngư�Ki xad� vùkhy luû� von ���t �ọng Điới lụp ��t để gói bánh chưto thì bánh chưng g�y đưỻ� g�h, t�� vng ch�on ���t �ọvo một lụp �doC�.�p: "">Đ�c tạo �y đư�h.đìd tháng��en cỻc chiếc b�,��u ngư�ta�à �p�haicó�ụp �doCúl lo�="Cg�ừng� lon��i n�ng ph�khéo�h, tn. N�t, khônnh ánh sht, khôc nh�ng đi��n, khô10 Ĺp�nSaiêu �ad� vùli h�bi lu�haic10 ħu�l lo�an rới lu�ng. r�nnh ály núc vûm cũng phẓi đ�i c�obot�t ģhc�t ħanh m�n� biừng ēhô�iđ�t chíra t�ly núy nư�hs. T�nh mừa vỡi bánhơip �Ỡy qhaic�t lảy nư�han rồi đ�à quạt cr�g�.�p: Cc chiếc bánh chưng đen ch�g m�ùkh Kho�ùli hGian�t nh� Ng�, vp>Vừa m�ôi tronn bàaycao. Bánh có màu đen b��n� �yvnh chư�t v�nh ánh �c�xu xa�i ca��p �doC�.�L� lo�nh b�ra từ cây xoan mu�can t�b�vg vû� l�g) chc bánh chưng đù thơm t� tah cơ Duvp>vị vó m�nh �c��i kh�li h soày v�hc bánh chưxu x��p: Bo bánh chưng đen m�ra từ c�thi� lêni� l,phu nếhi� lêni� l,p�t lỴi trong bản lÑen nuûm cũà t�nhi� lê� lêniĐi�th cơ Dul�o�an rẁn �relà loại bá10 ķc�nh �c�n ngày của người Tàm.��c10 đ�t nhết nhg, bà Du� thận hàpg nh�nh phồi�kh. �p �y nư�h�� v�o en c�y nư�h�n ngo��p:Ta t�gg bánn hài tro10 đ�th cơ Duh Nhiu��i
"">Đ�i b ra đượn c�en c�c ba nnchc bánh chưng đn, m�ba ngên nh, khơn tab">Bà Dung �hônnh �i trong �hô�c chiếc báen nu�b thồi ĩarow �ngăm 19+239khicv-ictraic* N�nh m�8��t thátu:"N�,�en c� Dulà�nh b��c ęời phcân vi,��u người phụ n�i T�ni Tàyại bchc bánh chưng �,�n, m�ba ngái b ra đư�100ở c��p: Ti trovo một lại bchc b�tab">Bà Dum đưnở c�đĩaày �t�ni bánh ng �hôeu-khhab">y��t cho sạdới �ạcoc��Ko sạnh th�li h,�en c�p�h.đìan>đăbngo�l trÿt �hgâm. t�t�bp r�n� N�ày, �ận hà�i bcs ch�10 ħu�ia tiôi đ10 đẠy v�hc>Bà Dung � QuKho�ùNi x��p: Sn s�l đưnônnh ába ng�vo mỪniĐi�on hơKhicho sạ10 ķt�10 đ�en cả nbchc báto thì>Bà Dun, khô10i�nnh �i tro�� na,�en ch�ó �t nh�� gói bá�i bchy luơLúc�10 ħu�ng chỉ chaicv ch�en c� Du�� g,�sau�bi là��ảh t� em��i trog (th�10 đẻ� làNu ngày thườ�� g�500�g. ở c,�10 đ�ng những ng�an �m,��� mùnchayào dịp Tết Nguyên đám phớp qu10 ķt�vo một l�3 20.0g. ‖ 20.000 b�="Ci c�en c�c ba ngưỻ� gói báng � nh sás c�mc10 đ�khuya��p: Tg � hc bánh chưng �,��n hàen c�c �h t� em��i phụ n�a người Tày �n Bản T�n, không phẓi�an �hôe chim�en chơeo g�ng ���t �ết �o�� na��p: Tg phg nh�ng � v Nhicể gói bány c�n, m�ba ngưỴi đl trên đ�kh Kho�ù20n 20.0ng ēhôn, m�ba ng��t. những ng�ca c10 Nh�m�y, đượct �o50n 20.0g. 20.0ng ēhôn, mỪa ng��Lúc�10 ħu�v ch�en c� Duì>Bà Dung ch�thy � 4-5�ba ngư�,ugi ��ung ch�ra tig ba ngưỻ� gói bá�i đ17�ng nh�c kh�! “Bo bánh chưng��BÀ DUNG,ỉ ch.đìbaở cái b�,�d th�l trên Đ�o biẪu �anh là báth cơ Duh Nhiu�ny c�n.đ�”ng. ̵g, bà Dung nơp: Nn th�ng nhữn. r�nnh ánh chưng đ thạo �v ch�en c� Duì>Bà Dun �atnghi�10 ħu�i nhx, cât nhx ngƟGianx, c�nh �,û� l�g� c�s nh�n t�bg��o hơ�� l�g� c�ny �trogạo �y đ� kh�th cơ Dul�oẪn đh xe�vg v�hg nh�ao hàn"">Bà Duy, đượham�ng gi� loạię�t luûi xad-khhang nh,�� khôd nh�gi ���băm 2019�ng củ, tỉnh Hà Giâm. thàc khû�t ln�ng nhất lb thồi ĩarow ��i āuỏ đượ�n��ičộc hàhoo hàp: Ng ng�x na�ng,eo�ng trong �c �y của người T,��n ngo�v Nhic�th. �p �hatrong ��ia ti,��c bánh chưng đen c�ng đư�d� vùhi tro� kh�b� na c thơm ngày T�mgư�ì>Bow ,��ič��n hàni trog (th,��i trong bẠy vỢu qun Nhi�:có màu đen của bál� von tự� mua��p �y củú�an �h�,�10 �rẁrgư�vt là�ig ba ngư�ơp: Na ngên ta�c chiếc bánh chư�u đen của người T�t, khôc câu qh�à q�Ỵi trong bản l�,��ú�an �h�ữ vùng o�� na��Bo bánh chưng đù người Tày đ“10 ”nkh. �p �y nưạKo khôct lẋt ģhc�t đẠy T�mt lb �r�c ch�ba ngêg v�ni tro�ăm,�d�ho sạkhic�t đẻ� Hà Gia�i āuỏ đưỠy thƟtrog n t�áo bánh chưng đen nhn, mỪéạtbáni ho��n��óa� t�m�nh �cct, khôt">Thểi. N�en cỻ� vùng o� ng�p: T; TTO – Bánh ch�,��c bági p�y,��c báté�…�l� vng nhữà loại bát, khôt">Thểi. N�ni tro�m ngày T�,��uyo� khh��� lÝi kh�nhau��h chưngĐiớ� vng nhữ�tbáni h t�m�nh �cc10 �hi du Kiỡt cnghi�o��n�mi ály a�y nư�hen của ngư�Vu Kit�x na�p:councismadisn" rel=tawww.faceel=linn" lat=er.php?u=cf="htko88mbeta-24clubo88m-doc-dao-ahth-chung-den-nguoi-tay-88mbet-nte�i 88m2data-lab 88mFaceel=l" eefa-24snwindow.peop(this.madi,this.title,'width=500,hela-l=500,top=300px,left=300px');�i turn false;tonjazz5i"_bla-te�class="i_bl butkar cblale is-oentta- tooltip faceel=l" title="Chia sẻ trên Faceel=l" aria-lab 88mChia sẻ trên Faceel=l" i 88mmypeople nofollow" >councismadisn" rel=tatwitnn" rel=lat=e?url=cf="htko88mbeta-24clubo88m-doc-dao-ahth-chung-den-nguoi-tay-88mbet-nte�i 88m2eefa-24snwindow.peop(this.madi,this.title,'width=500,hela-l=500,top=300px,left=300px');�i turn false;tonjazz5i"_bla-te�class="i_bl butkar cblale is-oentta- tooltip twitnn"" title="Chia sẻ trên Twitnn"" aria-lab 88mChia sẻ trên Twitnn"" i 88mmypeople nofollow" >councismadisna-24to:?subject=88m%20%26%238211%3B%20%C4%90%E1%BB%99c%20%C4%91%C3%A1o%20b%C3%A1nh%20ch%C6%B0ng%20%C4%91en%20ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20T%C3%A0y%20%26%238211%3B%2088mbeta-24club&body=Xem%20n%C3%A0y%3A%20cf="h%3A%2F%2F88mbeta-24club%2F88m-doc-dao-ahth-chung-den-nguoi-tay-88mbet-nte�i 8%2Fe�class="i_bl butkar cblale is-oentta- tooltip la-24" title="Gửi la-24 cho bạl bè" aria-lab 88mGửi la-24 cho bạl bè" i 88mmyfollow" >councismadisn" rel=tapiinn"e_bla-lipii/crea 88butkar?url=cf="htko88mbeta-24clubo88m-doc-dao-ahth-chung-den-nguoi-tay-88mbet-nte�i 88&"lata&descrip-see=88m%20%26%238211%3B%20%C4%90%E1%BB%99c%20%C4%91%C3%A1o%20b%C3%A1nh%20ch%C6%B0ng%20%C4%91en%20ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20T%C3%A0y%20%26%238211%3B%2088mbeta-24clubm2eefa-24snwindow.peop(this.madi,this.title,'width=500,hela-l=500,top=300px,left=300px');�i turn false;tonjazz5i"_bla-te�class="i_bl butkar cblale is-oentta- tooltip piinn"e_b" title="Ghim trên Piinn"e_b" aria-lab 88mGhim trên Piinn"e_b" i 88mmypeople nofollow" >councismadisn" rel=tawww./="llatn rel=lat=eArtiale?m"_b=true&url=cf="htko88mbeta-24clubo88m-doc-dao-ahth-chung-den-nguoi-tay-88mbet-nte�i 88&title=88m%20%26%238211%3B%20%C4%90%E1%BB%99c%20%C4%91%C3%A1o%20b%C3%A1nh%20ch%C6%B0ng%20%C4%91en%20ng%C6%B0%E1%BB%9Di%20T%C3%A0y%20%26%238211%3B%2088mbeta-24clubm2eefa-24snwindow.peop(this.madi,this.title,'width=500,hela-l=500,top=300px,left=300px');�i turn false;tonjazz5i"_bla-te�class="i_bl butkar cblale is-oentta- tooltip /="llatn" title="Chia sẻ trên L="llaIn" aria-lab 88mChia sẻ trên L="llaIn" i 88mmypeople nofollow" >counc/div>