Đường nhỏ Trần Văn Đang mà đầy phận người bên ga Sài Gòn (đường nhỏ bên trái hình) – Ảnh: QUANG ĐỊNH
Năm 2002, tôi về trọ tại xóm ga Sài Gòn bên đường Trần Văn Đang (quận 3, TP.HCM). Cơ duyên nào dẫn lối đưa đường thì chẳng thể nhớ, nhưng có một ấn tượng tôi không thể nào quên: buổi chiều dọn đồ đến, ngay trước cửa nhà trọ, xóm ga đãi tôi một cuộc “thi triển võ công” của hai ông giang hồ già.
Chuyện thường ngày xóm ga
Cuộc đụng độ kết thúc bằng việc kẻ nọ kề kề lưỡi kéo bén vào cổ người kia, nhưng không có cú “xắp lưỡi” đổ máu nào. Họ buông nhau ra, lặng lẽ và mỏi mệt đi về hai phía, trong khi ở quán hủ tiếu vỉa hè góc cột điện, mấy bà sồn sồn vẫn điềm nhiên ngồi gặm xí quách.
Sau này thì tôi biết đó là chuyện thường ngày ở xóm ga. Và màn “rửa mắt” kẻ nhập cư vào buổi chiều năm đó xem ra cũng còn dễ chịu và êm đềm lắm so với những cuộc tay đôi tay ba mà mình sẽ chứng kiến riết thành quen.
Đường Trần Văn Đang, đoạn đường ngắn nhưng “chuyên chở” nhiều cảnh đời dân nhập cư tìm giấc mơ ở thành phố – Ảnh: TRẦN TIẾN DŨNG
Trước đây, đường vành đai khu ga Sài Gòn (ở đoạn Trần Văn Đang) chỉ mang một cái tên “dân gian” gợi nên những định kiến tăm tối là Cống Bà Xếp. Cuốn Đường phố thành phố Hồ Chí Minh của tác giả Nguyễn Q.Thắng và Nguyễn Đình Tư có đoạn viết về đường Trần Văn Đang: “Trước kia là đường hẻm chưa có tên. Ngày 10-1-1972 đặt tên cho đoạn từ Lê Văn Sĩ ra đến Cách Mạng Tháng Tám (đường Cách Mạng Tháng Tám trước 1975 có tên là đường Lê Văn Duyệt) là đường Hoàng Đạo, còn đoạn ra giáp đường Nguyễn Thông là đường Khái Hưng. Ngày 4-4-1985, nhập cả hai đường làm một và đổi tên là đường Trần Văn Đang”.
Khu ga là nơi neo đậu của những phận đời nhập cư chưa qua đoạn nổi trôi, giới lao động bình dân và cả những người trong giang hồ phải khoác lên nhiều danh tánh giữa cuộc sinh tồn. Từ thập niên 1950, con đường không tên này đã có một lai lịch “bên lề” không được lấy gì làm sáng sủa với những băng đảng lẫy lừng ngang dọc như Điền Khắc Kim, Chín “cẳng bò”… (riêng Điền Khắc Kim có băng đảng trấn ở khu Cống Bà Xếp với những vụ cướp và hãm hiếp khét tiếng, đã được xem là tay anh chị hàng đầu trong giới du đãng Sài Gòn thời cũ).
Căn phòng trọ nhỏ của tôi nằm ở lầu hai, ngay khúc cua cong gắt của hẻm nhỏ – nơi có thể nhìn toàn cảnh con hẻm nối ra con đường Trần Văn Đang, rẽ trái thì đi về cổng ga, rẽ phải đi về chốt giao đường tàu của Cống Bà Xếp.
Nhiều đêm mưa, tôi đứng trên cao nhìn xuống con hẻm hình cong ngoặt và khắc khổ như một vết sẹo hằn qua vai thành phố, run rẩy trong tiếng còi tàu mệt nhoài. Đoạn đến gần kinh Nhiêu Lộc, con đường tịch mịch luồn xuyên qua những dãy nhà, ngách hẻm ngoằn ngoèo rối rắm, nhập nhoạng và lạnh lẽo như sẵn sàng đồng lõa, che Trầc bt c� tu�ng t��ch m� Tám nào.T�ôi i�n b��ng tᑝi trong những con hẻm đã l�ug tr�h một phầnchuyၲn totại phốpthường – th�g giới;bên l�i t�nt nghiệt và Kỳ l�).
ccẳnghaibviết qu�c kh�g lẫy lừng của ôngG.o là hì con đến một ngà,a cũngdrư�ic thân cột �è�n đ�ét b��n,n kẻlbuôi v�y ngᱳc t� xhưng giang hồxtăm rhổ đầy mình mᗳng hị(qu�tg một c�� th�t; g�n� bởi th�c xa ñm ᑻm nom.� Ch�c xa ñm nhỏ ngườ, út;nóai, ngày nàoh�g xa ñm thì ph�i v�u dọnds�p� quán hủ tiế,; có khi đ�ápxeytr��c tắc đibuán hủ tiếugõ.g Kh��ng ng� người c�yamKiệng khôngbluồn óai, trên người không một vết sẹo đó tại chínhlvà một gay “có máu m�tg” của khu Cống Bà Xếp đãhtoànlhương.
Gòn nhớ,saut c��(qu�tg g�n�gsàng �mư� ôngG.obgay Từbtên này quabtên kia con hẻm nhẹơ,ibu�cg xa ñm chỉ lạnh ù�ngbrước đến nhìnsâuc vào mắn kẻtquãnhhoa�ng và óam nhẹn hàng: “Mnày làm cao concoai đư�cm thì là,i đng đ�ctaom gia con mắnlhần iữg”.
LEONSEO